شیر پروانهای (Butterfly Valve) نوعی شیر است که برای تنظیم، قطع و وصل جریان سیال (مایع، گاز، دوغاب) در یک لوله استفاده میشود. مکانیسم عملکرد آن بر اساس چرخش یک دیسک (دیسک یا vane) است که روی یک میله (stem) نصب شده است.پنوماتیک (Pneumatic) به معنای استفاده از انرژی هوای فشرده برای عمل کردن است. بنابراین، یک شیر پروانهای پنوماتیک (Pneumatic Actuated Butterfly Valve) به شیر پروانهای گفته میشود که به جای چرخ دستی یا اهرم دستی، توسط یک عملگر (اکچویتور) پنوماتیک کنترل میشود.این عملگرها معمولاً از نوع دیافراگمی (Diaphragm) یا پیستونی (Piston) هستند و با دریافت سیگنال هوا (معمولاً بین ۴ تا ۷ بار) عمل باز یا بسته کردن شیر را انجام میدهند. این عملگرها میتوانند به گونهای طراحی شوند که در صورت قطع هوا، شیر را به حالت کاملاً باز (Fail Open) یا کاملاً بسته (Fail Close) ببرند که این ویژگی برای ایمنی فرآیند بسیار حیاتی است.—۲. چگونه عمل میکند؟عملکرد این شیر بسیار ساده و elegant است:1. اجزای اصلی:
· بدنه (Body): که در خط لوله نصب میشود.
· دیسک (Disc): صفحهای دایرهای که جریان را مسدود یا آزاد میکند.
· مهره (Stem): میلهای که دیسک را به عملگر متصل میکند و نیروی چرخش را انتقال میدهد.
· سیل (Seat): یک حلقه الاستومری یا پلیمری که هنگام بسته شدن، دیسک روی آن مینشیند و آببندی کامل ایجاد میکند.
· عملگر پنوماتیک (Actuator): بخشی که انرژی هوای فشرده را به حرکت دورانی (۹۰ درجه) تبدیل میکند.
2. مراحل عملکرد:
· باز شدن: هوای فشرده به محفظه عملگر وارد میشود. این هوا بر روی یک دیافراگم یا پیستون فشار وارد میکند و باعث چرخش میله و در نتیجه چرخش دیسک به موازات جریان سیال میشود. در این حالت، سیال با کمترین مقاومت از اطراف دیسک عبور میکند.
· بستن: با قطع هوای ورودی (یا تغییر مسیر آن)، عملگر به کمک فنرهای داخلی یا هوای فشرده از طرف دیگر، میله را در جهت عکس میچرخاند. دیسک عمود بر جریان سیال قرار میگیرد و روی سیل مینشیند،جریان را کاملاً مسدود میکند.
· تنظیم جریان: با اعمال میزان هوای کنترل شده، میتوان دیسک را در زوایای مختلفی بین ۰ تا ۹۰ درجه قرار داد
